Rozwój fizyczny dziecka w wieku wczesnoszkolnym

Dzieci w wieku od 6 do 9 lat, czyli w wieku wczesnoszkolnym, nadal cechują się ogromną aktywnością – ich życie to zabawa, eksploracja, ruch. W okresie tym dzieci uczą się panować nad swoim temperamentem, co jest niezbędne do nauki w szkolnej ławce, a także doskonalą motorykę małą. Dodatkowo następuje szybki i wielokierunkowy rozwój – zarówno fizyczny, poznawczy i społeczny dziecka. W tym artykule omówimy dokładniej rozwój fizyczny dziecka w wieku wczesnoszkolnym

Fizyczność dzieci w okresie wczesnoszkolnym

Na wczesnych etapach życia każde dziecko rozwija się w swoim tempie. Istnieją określone ramy, w obrębie których zazwyczaj odbywają się kolejne etapy rozwoju dziecka, jednak często są one dość szerokie. Z tego też powodu cechy rozwoju dziecka w wieku wczesnoszkolnym są bardzo zróżnicowane, szczególnie pod względem fizycznym. Przykładowo, według siatek centylowych chłopcy w wieku 7 lat mogą mieć pomiędzy 110 a 135 cm wzrostu i ważyć od 18 do 38 kg, dziewczynki natomiast – do 35 kg. Rozbieżności indywidualne są więc dość duże, przy czym również tempo wzrostu każdego dziecka może się zmieniać. W okresie wczesnoszkolnym tempo rośnięcia jest raczej stałe i wynosi około 5 cm na rok. Przyrost wagi wynosi od około 2 do 7 kg na rok. Nic dziwnego więc, że charakterystyka rozwoju dziecka w wieku wczesnoszkolnym jest dynamiczna, a zmiany zachodzące w wyglądzie i sprawności fizycznej dzieci są szybkie i łatwo zauważalne. Po 6 roku życia zmienia się także twarz dziecka, a dokładniej proporcje czaszki między jej częścią twarzową a mózgową.

Jakie fizyczne zmiany zachodzą w ciele dziecka w wieku 6-9 lat?

U dzieci w wieku 6-7 lat następuje szybszy rozwój dużych mięśni i wolniejszy – małych. Ruchy wykonywane przez dziecko są mało precyzyjne, niedokładne, silne i szybkie. Często są to ruchy zbyteczne, co jest skutkiem utrzymującej się wciąż pobudliwości nerwowej. W okresie tym dochodzi też do tzw. skoku wzrostu lub skoku szkolnego. Wydłużają się nogi, tułów, dziecko staje się coraz bardziej ruchliwe i silniejsze, polepsza się także jego równowaga. Ruchy stają się bardziej skoordynowane i harmonijne. Po 8 roku życia tempo wzrostu wysokości i masy ciała maleje, natomiast organizm rozrasta się wewnętrznie – wzrasta rozmiar mózgu, który osiąga nawet 95% wagi mózgu osoby dorosłej, zwiększa się także sprawność narządów wewnętrznych: serca, płuc, układu trawienia, wzrasta apetyt dziecka, a także polepsza się współpraca pomiędzy poszczególnymi układami. Dodatkowo zaczyna się proces dojrzewania układu kostnego – kostnienia szkieletu, co skutkuje m.in. twardnieniem kości przegubów rąk, który to proces trwa do ok. 10-12 roku życia. Wraz z rosnącą sprawnością drobnych grup mięśniowych umożliwia to wykonywanie przez dziecko czynności takich, jak pisanie i inne prace w zakresie motoryki małej, wymagające precyzji. Rozwój fizyczny dziecka w wieku wczesnoszkolnym ukierunkowany jest właśnie na rozwój tego typu ruchów i wspierany poprzez odpowiednio stawiane przed dziećmi zadania, przygotowując je do dalszej edukacji. Inne zmiany zachodzące w ciele dziecka w okresie wczesnoszkolnym to m.in. wzrost odporności organizmu czy wyrzynanie się, a następnie wapnienie zębów stałych. Pierwsze zęby stałe pojawiają się około szóstego roku życia, natomiast w wieku 10 lat dziecko ma ich już przeciętnie 14-16.

Jak rozwijają się narządy zmysłów?

Wzrost organizmu to nie wszystko – charakterystyka rozwoju dziecka w wieku wczesnoszkolnym obejmuje także dojrzewanie ciała, w tym narządów zmysłów dziecka. Na początku omawianego okresu są one dość dobrze wykształcone, jednak u dzieci w wieku 6-9 lat dochodzi do dalszego wzrostu ostrości wzroku czy słuchu, dźwięki odbierane są także bardziej precyzyjnie. Okres wczesnoszkolny to okres bodaj największej sprawności zmysłów w trakcie życia człowieka. Rozwój fizyczny dziecka w wieku wczesnoszkolnym obejmuje także ważne dla dalszego rozwoju dziecka i intensywne w tym okresie doskonalenie koordynacji wzrokowo-ruchowej. Rozwój tej koordynacji umożliwi nie tylko naukę pisania, ale też zdobywanie przez dziecko kolejnych umiejętności w dalszych okresach życia.

Rozwój fizyczny dziecka a szkoła

Przejście dziecka z przedszkola do szkoły jest dla niego jedną z pierwszych dużych zmian w życiu. Dzieci wstępują w szkolne progi raczej w pozytywnych nastrojach, jednak odnalezienie się w nowym środowisku nie zawsze jest dla nich proste. Wcześniej ich dni w placówce wypełnione były głównie zabawą, natomiast w szkole panują zgoła inne zasady. Konieczne jest siedzenie w ławkach, skupienie przez określony czas, nauka. Program szkolny jest oczywiście ułożony w taki sposób, by wspierać rozwój dziecka. Uczniowie powoli uczą się pisać i wykonywać inne precyzyjne czynności poprzez ćwiczenia w klasie i w domu. Dodatkowo rozwijają się fizycznie poprzez zabawy ruchowe. Dzieci coraz lepiej radzą sobie z celowym działaniem i kontrolą własnych aktywności, podejmują też coraz bardziej złożone działania. Wszelkie akcje dziecka są zorganizowane na poznawanie i naukę nowych umiejętności.

Prawidłowy rozwój fizyczny dziecka w wieku wczesnoszkolnym wpływa pośrednio na stosunek dzieci do własnej osoby oraz do siebie nawzajem i do innych ludzi. Ważne jest więc, by zwracać uwagę na wszelkie trudności rozwojowe na tym etapie – nie tylko poznawcze, społeczne i emocjonalne, ale również fizyczne, które mogą mieć wpływ na całokształt funkcjonowania dziecka w szkole i później – w dorosłym życiu. Rozwój ruchowy ma też ogromne znaczenie dla dobrego samopoczucia dziecka, utrzymania zdrowia, wyładowywania nagromadzonej energii, odprężenia, uspołecznienia przez uczestnictwo w zabawach, a także dla niezależności i poczucia bezpieczeństwa fizycznego, które jest niezbędne dla budowy pojęcia własnego „ja” i dalszego rozwoju dziecka.